क्या ह्यान्डसम, क्या क्यूट, छि! साहित्य?

"वाह! क्या ह्यान्डसम देखिएको?"

"क्या मुस्कान छ!"

"कस्तो जवान देखिएको!"

एउटा फोटो फेसबुकमा पोष्ट भएको थियो, २४ घन्टा नबित्दै यस्तै प्रतिक्रिया सहित झन्डै १०० लाइक आएछन् (केटीको भए त्यसको ४ गुणा आउनै पर्थ्यो)। त्यस अघि २१ अप्रिल (आज २६ हो) मा मैले आफू हेमसरिता पाठक अन्तरराष्ट्रिय साहित्य पुरस्कारबाट सम्मानित भएको खबर सम्प्रेषण गरेँ जुन भ्रष्टाचार विरोधी सन्देश बोकेका सात सय भन्दा बढी कवितासँग प्रतिस्पर्धा गरेर प्रथम भएकोमा दिइएको थियो। करिब दर्जन अनलाइन समाचार पोर्टलमा प्रकाशित उक्त समाचारको लाइक भने ५ दिनमा ५ दर्जन पनि पुगेनछ। तपाइँले म आत्मप्रशंसाको लोभी  रहेछु भन्ने अर्थ  लगाइसक्नु भयो है, धैर्य गर्नुस्। मेर ध्येय केवल हाम्रा रुचिहरू उजागर गर्ने मात्र हो।

सोही समाचार जब मैले बिदेशी मित्रहरूको जानकारीको लागि भनेर प्रकाशित गरेँ, त्यसमा लाइक कम र इमेल धेरै प्राप्त भए । जसमा उक्त कविताको अंग्रेजी अनुवाद पठाइदिन अनुरोध गरिएको थियो। मैले उक्त कवितालाई शेक्सपियरका सोनेटको ढाँचामा अनुवाद गरी अनुरोधकर्ता साथीहरूलाई पठाइदिएँ । केही प्रतिक्रियाहरू यस प्रकार रहे -

अमेरिकाको टेक्सासकी (मेक्सिकन सँग विवाह गरेकी) डा. क्रिष्टल कोभारूवियास लेख्छिन्-

"Wow! This is just beautiful! And the last two lines are my very favorites :) Congratulations on your much deserved recognition!!!

You know that in Mexico, and on the border where we live, corruption is rampant. While this is extremely worrisome, what makes corruption in that area particularly scary is that it is almost always tied to very vicious forms of violence--sometimes unimaginable acts of violence.

 I hope to keep it forever, so that if we do return to that area of Texas/Mexico, I can refer to it whenever needed."

देउस्तो विश्वविद्यालयका प्रा.डा. जेम्स विल्सन लेख्छन्-

"It is a lovely poem :) Some of the words feel a little odd in English, but I wouldn't change them, as I think they fit with the style."

योकोहामा विश्वविद्यालय जापानका प्रा.डा. क्रेग पार्सन्स लेख्छन्-

"What wonderful words!"

देउस्तो विश्वविद्यालयकै PhD candidate माइते आल्तुना लेख्छिन् -(उनको जवाफ स्पेनिशमा भएकोले नेपालीमा भाषान्तर गरिएको)

"म यस्तो राम्रो कविको साथी हुन पाएकोमा आफूलाइ निकै भाग्यमानी र सम्मानित महसूस गर्छु। जीवन प्रतिको दृष्टिकोणको सुन्दरतम भाव भएको उक्त कविता कृपया हस्ताक्षर गरेर दिनुहोस्। म फ्रेममा हालेर घरमा सधैंको लागि राख्न चाहन्छु।"

नेपालबाट डा. कृष्ण गुरूङ लेख्नुहुन्छ-

"It is truly beautiful, heart touching and the fact. Well written sir. It deserved the award."

मेरो साहित्यको ब्लग छ, http://nadikinarakageet.blogspot.com.es/ त्यसका पाठक कहाँका रहेछन् भनेर वेभ डाटा हेरेँ। सर्वाधिक पाठकहरू स्पेन बस्ने नेपाली रहेछन्, लगभग उत्तिकै रहेछन् अमेरिका बस्ने नेपाली पनि। त्यसपछि बल्ल नेपालमा रहेका साथीहरूको पालो आउँदो रहेछ, जवकी मेरा मित्रसूचीमा रहेका ८५ प्रतिशत जति साथीहरू नेपालमै हुनुहुन्छ। यसको मतलब नेपालमा रहेका साथीहरूलाई विश्लेषणात्मक लेखहरू र साहित्य भन्दा फोटो-लाइक मन पर्ने विषय हो त?

अब मेरो कार्यालयका साथीहरूको कुरा गरूँ, अचम्मैसँग निकै कम साथीहरूलाई मात्रै मेरो साहित्य पुरस्कारको खबर मन प-यो। " के के न बाघै मारेजस्तो पो ग-यो ए!  के पो लछारेको रहेछ र कविता लेखेर,  ल न त पढिदिउँ न त"  भन्ने साथीहरू पनि निकै कम रहे?  महाअचम्म त मेरा साहित्यकार मित्रहरूलाई पनि त्यो पढ्ने झ्याउलो गर्न मन लागेन (शायद उहाँहरू आफै प्रतिस्पर्धी भएर पो हो कि?) भने अरूको के कुरा?  मेरा हाकिमहरूलाई त यस्तो नाथे कुरा पढ्ने के फूर्सद हुन्थ्यो। तर अपवाद रहनुभयो, म कार्यरत मन्त्रालयका सचिव श्री शान्तराज सुवेदी र मलाइ निरन्तर साहित्य लेख्न उत्प्रेरित गर्ने सहसचिव राममणी दुवाडीज्यू। उहाँहरू बाहेक अरू ४ जना साथीहरू मात्र उक्त कविता पढ्न पाउँ भनेर लेख्नेमा पर्नुभयो।

त्यसो त मैले ३/४ दिनमा नयाँ पोष्ट गरिन भने "लौ न, नयाँ पढ्न पाउँ भन्ने साथीहरू पनि स्पेनमा हुनुहुन्छ जसमध्ये दुईजना मित्रहरूले त मलाई उक्त प्रतियोगितामा भाग लिने सम्मको प्रेरणा दिनुभएको हो, नत्र म यस्ता प्रतियोगितामा भाग लिन अघि सर्ने मान्छे हैन। उहाँहरूको नाम मैले मनमै राख्न चाहेँ।

अब कुरा उठ्छ, के फेसबुक हामीले निराशा, कुण्ठा र नेताहरूप्रति घृणा पोख्नका लागि मात्र हो? या सुन्दरीहरूका तस्वीरमा कमेण्ट गर्नका लागि मात्र? त्यही फेसबुकबाट हामीले पुष्पा बस्नेतलाइ सिएनएन हिरो बनाउन सक्यौं भने राम्रा र सन्देशमूलक कुराहरू पढ्न हामीलाइ किन यस्तो विरक्ति?

१२ बर्षको उमेरदेखि साहित्य लेख्दै आएपनि मूलप्रवाहमा पस्न नचाहेको र प्रकाशित गर्नमा मेरो अरूची लगायतका कुराले नेपाली साहित्यका स्वनामध्य मनिषीहरूबीच म अपरिचित नाम हो भन्ने मलाइ थाहा छ। अझ भनूँ, मेरो साहित्यिक हैसियतबारे म अपरिचित छैन। यो पनि थाहा छ, कविता धेरैले बुझ्दैनन् पनि। अझ यो त झन् स्पष्ट छ, भ्रष्टाचार विरोधी कुराहरू पद र पावरमा पुगेकामध्ये धेरैजसोलाई मन पर्ने बिषय हैन। तर पनि जव सम्म हाम्रो पठन संस्कृतिमा सुधार हुँदैन, हामी राम्रो समाजको कल्पना गर्न सकौंला र ? एउटा अमेरिकन साथीलाई त्यो कविताका शब्दहरूले त्यति छुने कि उनले सधैँका लागि त्यो कविता याद गर्न र अरूलाई सुनाउन चाहन्छिन् तर हाम्रै देशको अवस्थालाई समेटेर उल्लेख गरेको र उत्कृष्ट ठहरिएको कविता हामीलाई पढ्न पनि मन लाग्दैन। हाम्रा रूची के हुन्?

मैले उक्त कविता मेरो साहित्य ब्लगबाट हटाएँ पनि। रचनाकारले आफ्नो अमूल्य समय र सिर्जना शक्ति लगाएर लेखेर पनि निशुल्क उपलब्ध गराएका सिर्जनाहरू कसैले पढिदेओस् र त्यसमा टिप्पणी गरिदेओस् या मनन गरी राम्रा कुराहरूबाट प्रेरणा प्राप्त गरोस् भन्ने अपेक्षा गर्नु शायद प्रशंसाको लोभी हुनु हैन। नकारात्मक टिप्पणी पनि स्वीकार्य छन्।

२६ अप्रिल, २०१३

सान सेवाष्टियन, स्पेन